Article Sidebar

Download
pdf

Main Article Content

Abstrakti

Ky artikull ka si qëllim të trajtojë emigracionin shqiptar pas Luftës së Dytë Botërore. Ai ka në fokus jo vetëm emigracionin ekonomik, por dhe atë politik, grupimet, partitë dhe fraksionet e ndryshme që u krijuan ndërmjet tyre lidhur me qëndrimin ndaj regjimit komunist. Një aspekt tjetër që trajtohet në këtë artikull është raporti i emigracionit politik shqiptar me qeveritë dhe shtetet respektive, si dhe bashkëpunimi i tyre me to kundër regjimit komunist. Politika e qeverisë shqiptare ndaj emigracionit ekonomik dhe politik gjatë viteve të diktaturës është një këndvështrim tjetër që jemi përpjekur të trajtojmë në këtë artikull.

Fjalëkyçet

Emigracioni ekonomik, emigracioni politik, qeveria komuniste, SHBA, “Vatra”, Balli Kombëtar, Legaliteti, Blloku Kombëtar Indipendent.

Article Details

How to Cite
Meta, Beqir, and Hasan Bello. 2025. “Emigracioni Shqiptar Pas Luftës Së Dytë Botërore”. Studime Historike, no. 1 (October). https://doi.org/10.61773/ev5mrz52.
Download Citation
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

How to Cite

Meta, Beqir, and Hasan Bello. 2025. “Emigracioni Shqiptar Pas Luftës Së Dytë Botërore”. Studime Historike, no. 1 (October). https://doi.org/10.61773/ev5mrz52.

Share

Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

References

  1. Arkivi i Ministrisë për Europën dhe Punët e Jashtme, Fondi MPJ (më tej: AMPJ), Viti (më tej V.) 1955, Dosja (më tej: D.) 401, fl. 22-27. Raport i legatës shqiptare në Romë, drejtuar MPJ-së, lidhur me gjendjen e emigracionit shqiptar, Romë, 30 dhjetor 1955.
  2. Për më tepër rreth valëve të emigracionit shqiptar në Turqi, shih: Dëbimi dhe shpërngulja e shqiptarëve në Turqi (dokumente), përgatiti për botim Hakif Bajrami (Prishtinë: 1996).
  3. Beqir Meta, Erjon Dervishi, Hasan Bello, Vatra dhe shqiptarët në Amerikë (1912-1990), (Prishtinë: Instituti i Historisë “Ali Hadri”, 2022), 224.
  4. AMPJ, V. 1956, D. 398, fl. 11-15. Relacion i legatës shqiptare në Paris, drejtuar MPJ-së, lidhur me gjendjen e kolonive shqiptare në Francë, Argjentinë, Amerikë dhe Australi, Paris, janar 1956.
  5. Po aty, V. 1948, D.B/I-8, nr. 61, fl. 5. Letër e legatës shqiptare në Beograd, drejtuar MPJ-së, Beograd, 2 korrik 1948.
  6. Po aty, V. 1945, D. 61, fl. 1-2. Letër e Kostandin Çekrezit, drejtuar Enver Hoxhës, ku e informon për përkrahjen që organizata “Shqipëria e Lirë” do t`i jepte qeverisë shqiptare dhe se në bashkëpunim me “Vatrën” do të kërkonte njohjen e saj nga SHBA-ja, Arlington, 1945.
  7. Po aty, fl. 34-36. Letër drejtuar Hysni Kapos në New York, lidhur me qëndrimin që duhej mbajtur ndaj Kostë Çekrezit, Fan Nolit dhe Qerim Panaritit, New York, 1945.
  8. Po aty, V. 1949, D. 286, fl. 16. Promemorie e ministrit të Punëve të Jashtme Hysni Kapo, lidhur me emigracionin shqiptar në SHBA dhe problematikat e shfaqura në raport me qeverinë shqiptare, Tiranë, 7 shtator 1947.
  9. Për më gjerë një informacion i detajuar është botuar në: Vatra dhe shqiptarët në Amerikë 1945-1958 (dokumente historike), përgatitur nga B. Meta, H. Bello, vëll. II (Prishtinë: Instituti i Historisë “Ali Hadri”, 2022).
  10. Meta, Dervishi, Bello, Vatra dhe shqiptarët në Amerikë 1912-1990, 191-204.
  11. AMPJ, V. 1947, D.159, fl. 17-18/1. Letër e Kostandin Çekrezit, drejtuar anëtarëve të organizatave “Shqipëria e Lirë” dhe “Vatra”, lidhur me qëndrimin e SHBA-së ndaj çështjes shqiptare dhe nevojën për bashkëpunim, Arlington, 15 maj 1947.
  12. Po aty, fl. 1-4. Letër e delegacionit shqiptar në New York, drejtuar MPJ-së, lidhur me emigracionin shqiptar në SHBA dhe organizatën “Vatra”, New York, 23 tetor 1947.
  13. Po aty, V. 1945, D. 61, fl. 3. Letër e Fan Nolit, drejtuar Enver Hoxhës, lidhur me arsyet pse nuk mund të kandidonte në Shqipëri dhe ku i premton mbështetjen që i jepte regjimit komunist, Boston, 3 tetor 1945.
  14. Po aty, fl. 56. Letër e Charles Hart-it, drejtuar John Nasse-s, ku analizon mënyrën se si duhej vepruar për të mbrojtur çështjen shqiptare, 11 gusht 1946.
  15. Po aty, fl. 72. Letër e Enver Hoxhës, drejtuar Fan Nolit dhe John Nasse-s, lidhur me refuzimin e pranimit të Shqipërisë në OKB (pa datë).
  16. Po aty, fl. 2. Radiogram i Hysni Kapos nga Beogradi, drejtuar MPJ-së, lidhur me një telegram të Fan Nolit, mbi çështjen e anëtarësimit të Shqipërisë në OKB, Beograd, 25 mars 1946.
  17. Po aty, fl. 66-69. Telegram i Fan Nolit, drejtuar Enver Hoxhës, lidhur me qëndrimin e kryetarit të delegacionit shqiptar në SHBA Tuk Jakova, Boston, 30 shtator 1946.
  18. Po aty, V. 1947, D.158, fl.26. Letër e drejtuesit të gazetës “Dielli”, Qerim Panariti, drejtuar Enver Hoxhës, lidhur me fushatën e “Vatrës” për të mbledhur ndihma për popullin shqiptar, Boston, 1947.
  19. Po aty, V. 1950, D.249, fl.29. Letër e M. Kokalarit, drejtuar Fan Nolit, lidhur me pengesat që kishte hasur për dërgimin në Shqipëri të ndihmave të mbledhura nga “Vatra”, New York, 5 janar 1950.
  20. Po aty, fl. 11-13. Udhëzime të MPJ-së, drejtuar legatës shqiptare në Paris, lidhur me qëndrimin që duhej të mbahej ndaj kolonisë shqiptare në SHBA dhe Federatës “Vatra”, Tiranë, 11 qershor 1950.
  21. Po aty, V. 1949, D .211, fl. 66-79. Raport i ministrit shqiptar në Paris, Behar Shtylla, drejtuar MPJ-së, lidhur me koloninë shqiptare në SHBA dhe veprimtarinë e emigracionit politik shqiptar kundër regjimit komunist, Paris, 27 maj 1949. 22 Autoriteti për Informimin mbi Dokumentet e Ish-Sigurimit të Shtetit (më tej: AIDSSH), D. 3. Deklaratë e Fan Nolit ku sulmon Ballin Kombëtar dhe bën thirrje për të mbështetur regjimin komunist, Boston, 15 dhjetor 1949.
  22. AMPJ, V. 1950, D. 249, fl. 13. Letër e ministrit shqiptar në Francë, Behar Shtylla, drejtuar MPJ-së, lidhur me udhëzimet e saj për punën me emigracionin shqiptar në SHBA dhe demaskimin e drejtuesit të gazetës “Dielli” Qerim Panariti, Paris, 28 korrik 1950.
  23. Po aty, V. 1951, D. 253, fl. 8. Letër e ministrit shqiptar në Francë, Behar Shtylla, drejtuar Fan Nolit, lidhur me një letër të Koço Tashkos dhe përpjekjeve që ai po bënte kundër të dërguarit të Athinagorës priftit Marko Lipa, Paris, 24 mars 1951.
  24. Mbreti Zog dhe Fan Noli në dosjet e Sigurimit të Shtetit, përgatiti për botim Hasan Bello (Tiranë: Instituti i Historisë, ASA, 2021), 220.
  25. AMPJ, V. 1960, D. 536/4, fl. 33. Njoftim i përfaqësuesit të përhershëm të Shqipërisë në OKB, Reis Malile, drejtuar MPJ-së, lidhur me anëtarësimin e disa kundërshtarëve të regjimit komunist në Federatën “Vatra”, New York, 1 mars 1960.
  26. Arkivi Qendror Shtetëror i Republikës së Shqipërisë (më tej: AQSH), Fondi (më tej: F.) 14/Arkivi i Partisë (AP)-Strukturë (Str), Viti (më tej: V.) 1960, Dosja (më tej: D.) 519, fl. 2-6. Relacion i të Ngarkuarit me Punë të Shqipërisë në OKB, Kleanthi Zoto, drejtuar MPJ-së, lidhur me koloninë shqiptare në SHBA, New York, 1 qershor 1960.
  27. Po aty, F. 14/AP STR, V. 1962, D. 524, fl. 37-42. Relacion i MPJ-së “Mbi gjendjen e emigracionit reaksionar dhe ekonomik shqiptar në vendet e huaja dhe detyrat tona për të ardhmen” drejtuar KQ të PPSH-së, Tiranë, 1962.
  28. Raport i Drejtorisë së Parë të MPB-së mbi gjendjen e emigracionit ekonomik shqiptar dhe veprimtarinë që duhej të zhvillohej kundrejt tij, Tiranë, 1965. Vatra dhe shqiptarët në Amerikë 1959-1971 (dokumente historike), përgatitën për botim B. Meta, H. Bello, vëll. III (Prishtinë: Instituti i Historisë “Ali Hadri”, 2022, 530-555.
  29. Meta, Dervishi, Bello, Vatra dhe shqiptarët në Amerikë 1912-1990, 318.
  30. Po aty, f. 323.
  31. Beqir Meta, Shqipëria dhe Greqia: 1949-1990 Paqja e vështirë (Tiranë: Globus R, 2007), 284.
  32. AMPJ, V. 1965, D. 585. Radiogram i ambasadës shqiptare në Ankara, drejtuar MPJ-së, Ankara, 11 mars 1965.
  33. Po aty, V. 1966, D. 362/1. Radiogram i ambasadës shqiptare në Ankara, drejtuar MPJ-së, Ankara, 12 mars 1966.
  34. Meta, Shqipëria dhe Greqia: 1949-1990, 293.
  35. AMPJ, V. 1964, D. 14/4. Relacion mbi gjendjen e kolonive shqiptare dhe masat për intesifikimin e punës së tyre, Tiranë, 1966.
  36. Po aty, V. 1965, D. 582, fl. 28-30. Relacion i MPJ-së mbi gjendjen e kolonive shqiptare, Tiranë, 1965.
  37. Idriz Lamaj, Xhafer Deva nën dritën e letrave të veta dhe zbulesa të tjera të mërgatës (New York: 2002), 115-118.
  38. AMPJ, V. 1955, D. 401, fl. 34-35. Raport i legatës shqiptare në Paris, drejtuar MPJ-së, lidhur me aktivitetin e emigracionit politik shqiptar, Paris, 25 maj 1955.
  39. Po aty, V. 1953, D. 266, fl. 14-15. Letër e të Ngarkuarit me Punë në Itali Skënder Konica, drejtuar MPJ-së, lidhur me gjendjen e emigracionit politik, Romë, 22 maj 1953.
  40. Po aty, fl. 23-24. Letër e të Ngarkuarit me Punë në Itali Skënder Konica, drejtuar MPJ-së, lidhur me aktivitetin e emigracionit politik dhe përkrahjen e tij nga qeveria italiane, Romë, 22 shkurt 1953.
  41. Po aty, V. 1955, D. 401, fl. 47-50. Raport i legatës shqiptare në Paris, drejtuar MPJ-së, lidhur me aktivitetin e emigracionit politik shqiptar, Paris, 1955.
  42. Po aty, V. 1953, D. 266, fl. 23-24. Letër e të Ngarkuarit me Punë në Itali Skënder Konica, drejtuar MPJ-së, lidhur me aktivitetin e emigracionit politik, Romë, 18 tetor 1953.
  43. Po aty, V. 1952, D. 184/1, fl. 18. Letër e të Ngarkuarit me Punë në Itali Skënder Konica, drejtuar MPJ-së, lidhur me shtypin e organizatave antikomuniste, Romë, 26 mars 1952.
  44. Rexhep Krasniqi, Komiteti Shqipëria e Lirë dhe stalinizmi në Shqipëri (Tiranë: Dardania, 2001), 13-14.
  45. Meta, Shqipëria dhe Greqia: 1949-1990, 306-309.
  46. AMPJ, V. 1955, D. 397, fl. 54-55. Raport i Sigurimit të Shtetit “Ndërhyrja dhe nxitja nga ana e amerikanëve e emigracionit reaksionar shqiptar për aktivizimin kundra nesh”, drejtuar MPJ-së, Tiranë, 1955.
  47. Po aty, V. 1955, D. 421, fl. 27-30. Raport i Sigurimit të Shtetit, drejtuar ministrit të Punëve të Jashtme, Behar Shtylla, “Mbi gjendjen dhe aktivitetin e emigracionit reaksionar shqiptar në vendet kapitaliste”, Tiranë, 12 korrik 1955.
  48. Raport i Ballit Kombëtar në Kongresin VI të Bashkimit Ndërkombëtar të Katundarëve në Washington, Flamuri, nr. 109-112 (New York: 28 nëntor 1959).
  49. AMPJ, V. 1955, D. 396, fl. 11-17. Relacion i ministrit shqiptar në Francë, Ulvi Lulo, drejtuar MPJ-së, lidhur me gjendjen e kolonisë shqiptare në Francë-Argjentinë-Amerikë-Australi në gjysmën e parë të vitit 1955, Paris, 1955.
  50. Po aty, fl. 47-55. Raport i Ministrisë së Punëve të Brendshme, drejtuar Enver Hoxhës, lidhur me gjendjen e emigracionit shqiptar në vendet kapitaliste, Tiranë, 6 janar 1955.
  51. Po aty, V. 1955, D. 421, fl. 44-50. Raport i Sigurimit të Shtetit, drejtuar ministrit të Punëve të Jashtme, Behar Shtylla, “Mbi gjendjen dhe aktivitetin e emigracionit reaksionar shqiptar në vendet kapitaliste”, Tiranë, 12 korrik 1955.
  52. Po aty, V. 1955, D. 396, fl. 11-17. Relacion i ministrit shqiptar në Francë, Ulvi Lulo, drejtuar MPJ-së, lidhur me gjendjen e kolonisë shqiptare në Francë-Argjentinë-Amerikë-Australi në gjysmën e dytë të vitit 1955, Paris, 1955.

Most read articles by the same author(s)

<< < 1 2 3 4 5 > >>