Main Article Content
Abstrakti
Për shekuj me radhë, historiografia serbe e ka mitizuar 28 qershorin si një ngjarje në të cilën është përcaktuar fati serb. Për nga intensiteti nuk krahasohet me asnjë datë tjetër, gjatë gjithë vitit, me të simbolizohet vdekja, ringjallja, guximi, hidhërimi, e shpresa, e mbi të gjitha hakmarrja.
Përmes këtij punimi synojmë të tregojmë se si një popull i tërë u përfshi në një kauzë mashtruese nacionaliste serbe që si pikënisje kishte festimin e Betejës së Kosovës, por që në esencë mbrapa saj qëndronte ideja serbomadhe. Ideja se serbët janë kontribuesit më të mëdhenj, janë mbrojtësit e këtyre trevave. Të tjerët: kroatët, shqiptarët, sllovenët, boshnjakët ose duhet të nënshtrohen ose do të përballen me luftë.
Metodologjia përfshin metodën kualitative, përmes së cilës janë trajtuar raste studimore objektive me qëllim grumbullimin e informacioneve të hollësishme. E kombinuar në mënyrë të veçantë me metodën krahasuese, ku po ashtu janë analizuar e krahasuar shkrime, e intervista të kohës.
Konkluzionet - ngjarjet që ndodhën më pas vërtetuan faktin se: sllovenët, kroatët, boshnjakët dhe së fundmi shqiptarët, në momentin që nuk pranuan nënshtrimin serb u përballën me luftëra të njëpasnjëshme. Pasojat e këtyre luftërave tashmë janë të njohura, sikurse dihet shkaktari kryesor dhe i vetëm, politika nacionaliste serbe me në krye liderin e saj Slobodan Milošević.
Fjalëkyçet
Article Details
How to Cite
Share
References
- Ivan Miladinović, “Uzaludne poruke Dobrice Ćosića: Početak procesa osamostaljenja Kosova i Metohije”, Novosti, Beograd, 06.08. 2020 (shikuar më 28.10.2022).
- https://www.novosti.rs/vesti/naslovna/drustvo/aktuelno.290.html:869141-Uzaludne-poruke-Dobrice-Cosica-Pocetak-procesa-osamostaljenja-Kosova-i-Metohije.
- Rreth kësaj pikëpamjeje lexo: Laura Sibler, Alan Little, The Death of Yugoslavia (Boston: Penguin Books, 1997), 68-9; Julie A. Mertus, Kosovo How Myths and Truths Started a War (Berkeley / Los Angeles / London: University of California Press, 1999), 182; Howard Clark, Civil Resistance in Kosovo (London: Pluto Press, 2000), 52; Neol Malcolm, Kosova një histori e shkurtër (Prishtinë - Tiranë: Koha - Shtëpia e Librit, 2001), 358-9; Woflgan Petritsch & Robert Pichler, Rruga e gjatë në Luftë - Kosova dhe Bashkësia Ndërkombëtare 1989-1999, përkthyer nga Genc Llafe (Prishtinë: KOHA, 2002), 52; Oliver Jens Schmiit, Kosova Histori e një treve qendrore ballkanike (Prishtinë: Koha, 2012), 252.
- Viktor Meier, Fundi i Jugosllavisë - Goditja në Kosovë (Lubjanë: Lina, 2006), 144.
- Rilindja, Prishtinë, 29.03.1989, 1.
- Robert Kaplan Fantazma e Ballkanit një udhëtim nëpër histori (Tiranë: Plejad, 2011), 76.
- Branimir Anzulović, Serbia hyjnore nga Miti te gjenocidi (Prishtinë: KOHA, 2017), 190-191.
- Olga Zirojević, "Kosovo in the Collective Memory", in The Road to War in Serbia Trauma and Catharsis, edited by Nebojša Popov (Budapest: Central European University Press, 2000), 200.
- Wolfgang Höpken, "Legjenda e llahtarshme e Fushë-Kosovës", Koha Ditore, Prishtinë, 16 mars 1998, 6.
- Meier, Fundi i Jugosllavisë, 146.
- Sonja Biserko, Yugoslaviaʹs Implosion: The Fatal Attraction of Serbian Nationalism (Beograd: The Norwegian Helsinki Committee, 2012), 193.
- Dimitrije Đorđević, "The Role of ST. Viturs Day in Modern Serbian," published by the North American Society for Serbian Studies, vol. 5, no. 3 (Beograd: 1990), 38.
- Jasminka Udovički, "Kosovo", in Burne this House The Making and Unmaking of Yugoslavia, by Jasminka Udovički & James Ridgeway (Durham - London: Duke University Press, 2000), 317.
- Branko Harvat, Kosovsko Pitanje, Vol. Drugo dopunjeno izdanje (Zagreb: Globus 1989), 23.
- Momčilo Pavlović, “Kosovo Under Autonomy, 1974-1990” (2006 MM) (shikuar më 18.09.2022).
- https://cla.purdue.edu/academic/history/research/si/Team1Reporte.pdf.
- Bato Tomašević, Jetë dhe vdekje në Ballkan: një sagë familjare në një shekull konfliktesh (Tiranë: Onufri, 2009), 18.
- Brian Hall, "Njerëzit që s`kanë nga t`ia mbajnë", në Zëri - E përjavshme politike, Prishtinë, 31 dhjetor 1994)
- Vaso Čubrilović, Shpërngulja e shqiptarëve (USA: Zëri i Kosovës, 1982), 18-19.
- Valere Gagnon, “Shqiptarët nuk kanë asnjë interes të jenë me Serbinë”, Kombi, Prishtinë, 2 shkurt 1998, 14.
- Po më 28 qershor të vitit 1985 filloi punimet Komisioni për hartimin e Memorandumit, SANU. Çdo gjë tjetër mund të ishte, përveçse koincidencë kur pikërisht më 28 qershor 2001, Slobodan Milošević u ekstradua për në Hagë. B92. 2012. What is Vidovdan, and why is it so important to Serbs? (Beograd, 28, June 2012) (shikuar më 15.08.2021).
- https://www.b92.net/eng/news/society.php?yyyy=2012&mm=06&dd=28&nav_id=81009.
- * Duke veçuar heroizmin e Milosh Kopiliqit (Miloš Obilić).
- ** Humbja e Kosovës.
- *** Kthimi i Kosovës.
- Sima Ćirković, The Serbs (London: Blackwell, 2004), 85.
- Höpken, “Legjenda”, 6.
- Stojan Novakovic, Kosovo Srpske Narodne Pesme O Boju Na Kosovu (1906), Digitized by the Internet Archive in with funding from University of Toronto (Canada: Pontifical Institute of Mediaeval Studies, 2011), 43.
- Mavro Orbini, Kraljevstvo Slavena, Edited by Franjo Šanjek (Zagreb: Golden Marketing 1999), 377-79; Jelka Ređep Jelka,"The Legend of Kosovo", Oral Tradition, 6/2 3 (Sarajevë: 1991), 55-6.
- Judah, The Serbs, 36.
- Höpken, “Legjenda”, 6.
- Anthony D. Smith, Myths and Memories of the Nation (Oxford: Oxford University Press, 1999), 155.
- Rilindja, Prishtinë, 27.06.1989, 1-2.
- Đorđević, “The Role of ST Vitusr day”, 38.
- B92, What is Vidovdan:
- https://www.b92.net/eng/news/society.php?yyyy=2012&mm=06&dd=28&nav_id=81009.
- Ivan Čolović, The Kosovo Myth (May 22. 1992s) (shikuar më 05.10.2022).
- https://www.yuhistorija.com/wars_91_99_txt01c6.html.
- Đorđević, “The Role of ST Vitusr day”, 39.
- “Pjesë nga Ditari i Borisav Jovićit ditët e fundit të RSFJ”, Bujku, Prishtinë, 25 nëntor 1995, 4.
- Mikel Ndreca, 87 Vjet terror dhe gjenocid shtetëror (1912-1999) (Prishtinë: Rentabil 2001), 263.
- Zirojević, “Kosovo”, 206.
- David B. Macdonald, Balkan holocausts? Serbian and Croatian victim-centred propaganda and the war in Yugoslavia (Manchester & New York: Manchester University Press, 2002), 72.
- Rilindja, Prishtinë, 19.06.1989, 8.
- Smith, Myths and Memories, 155.
- Rilindja, Prishtinë, 20.06.1989, 8.
- Sulmi tjetër i madh i makinës së Milošević-it erdhi vetëm pak ditë pas përvjetorit të Betejës së Kosovës. Nën presionin e Serbisë, autoritetet kroate organizuan dhe financuan një kremtim shtesë të përvjetorit në Knin, më 8 dhe 9 korrik. I mbajtur para rreth tridhjetë mijë serbëve nga rajoni i Kninit dhe nga Serbia e Bosnja, u shndërrua shpejt në një tubim nacionalist. Turma mbante pankarta me slogane që lavdëronin Milošević-in, duke premtuar mbështetje për të gjitha përpjekjet e ardhshme të luftës dhe duke paralajmëruar qeverinë kroate, "Ushtria është plot me gjeneralë dhe ata janë të gjithë serbë!". Josip Glaurdić, The Hour of Europe Western Powers and the Breakup of Yugoslavia. (New Haven & London: Yale University Press, 2011), 51.
- Đorđević, “The Role of ST Vitusr day”, 39.
- Rilindja, Prishtinë, 28.06.1989, 1-5.
- Kaplan, Fantazma e Ballkanit, 77.
- Lenard J. Cohen, Milosheviç, Misteri i Pushtetit (Tiranë: AISS, 2010), 13.
- Karl Kaser, Joel M. Halpern, "Historical Myth and the Invention of Political Folklore in Contemporary Serbia." Anthropology of East Europe Review, 16 no 1 (Spring 1998), 89-107 (shikuar më 22.05.2022).
- https://scholarworks.iu.edu/journals/index.php/aeer/article/view/689.
- Sibler & Little, Yugoslavia, 72. 46 Vreme, Beograd, 26.06.1989 (shikuar më 16.05.2022).
- https://www.vreme.com/vreme/dogadjanje-vodje-u-odsudnom-trenutku/.
- Azem Vllasi, Kosova: Fillim që nuk harrohet (Prishtinë: KOHA, 2017), 566.
- Ç’është e vërteta kishte të pranishëm edhe nga një pjesë e parisë lojaliste të Kosovës, Riza Sapunxhiu që përfaqësonte Kryesinë e RFSJ-së, Jusuf Zejnullahu, si anëtar i dy kryesive dhe Rrahman Morina si kryetar i Kryesisë së Kosovës, të cilët si funksionarë të institucioneve ishin të detyruar të merrnin pjesë. Rilindja, Prishtinë, 29.06.1989, 1-6.
- Duke komentuar pjesëmarrjen e tij në Gazimestan, ambasadori i Turqisë në Beograd ndër të tjera kishte theksuar: “Nëse dikush ka arsye të festojë atë betejë, ata jemi ne turqit, që fituam atë betejë”. Vllasi, Kosova, 566.
- Adam LeBor, Milosevic: A Biography (London: Yale University Press, 2004), 123.
- Meier, Fundi i Jugosllavisë, 173.
- Rilindja, Prishtinë, 29.06.1989, 1-6.
- Mertus, Kosovo, 17; Ndreca, 87 Vjet terror, 262.
- Shkëlzen Maliqi, Nyja e Kosovës: as Vllasi as Millosheiviqi (Lublanë: Knjižna zbirka KRT, 1998), 291.
- LeBor, Milosevic, 124.
- Rilindja, Prishtinë, 29.06.1989, 1-6.
- Marina Blagojević, "The Migration of Serbs from Kosovo during the 1970s and 1980s: Trauma and/or Catharsis", in The Road to War in Serbia Trauma and Catharsis, edited by Nebojša Popov (Budapest: Central European University Press, 2000), 214, 212-246.
- Cohen, Milosheviç, 14.
- Gazimestanu, "Slobodana Miloševića na Gazimestanu", YouTube. (Jun 28. 1989) (shikuar më 23.05.2022). https://www.youtube.com/watch?v=vdU6ngDhrAA.
- Vreme, broj 454, Beograd, 18 Septembar 1999 (shikuar më 28.05.2022).
- https://www.vreme.co.rs/arhiva_html/454/10.html.
- Deklaratë tipike mashtruese, ngaqë për shqiptarët dhe jo vetëm ky parim nuk vlente edhe pse ishin shumicë absolute në Kosovë; vetëm disa muaj më parë nën masa të dhunshme u ishte marrë autonomia pa vullnetin e tyre. Rilindja, Prishtinë, 29.06.1989, 1-6.
- Po aty.
- Gazimestanu, "Slobodana Miloševića na Gazimestanu", YouTube. (Jun 28. 1989) (shikuar më 23.05.2022). https://www.youtube.com/watch?v=vdU6ngDhrAA.
- Misha Glenny, Rënia e Jugosllavisë, përkthyer nga Ismet Zagonjori (Shkodër: Rozafa, 1993), 36.
- Milan Milošević, "The MediaWars: 1987-1997", in Burn This House: The Making and Unmaking of Yugoslavia, edited by Jasminka Udovicki & James Ridgeway (London: Duke University, 2000), 111.
- Miranda Vickers, Midis serbëve dhe shqiptarëve. Një histori e Kosovës, shqipëruar nga Xhevdet Shehu (Tiranë: Toena, 2004), 291.
- Aleksandar Nenadović, "Politica in the Storm of Nationalism", In The Road to War in Serbia: Trauma and Catharsis, edited by Nebojša Popov (Budapest: Central European University Press, 2000), 557.
- Vllasi, Kosova, 566.
- Cohen, Milosheviç, 28.
- Čolović, The Kosovo Myth. (May 22. 1992s) (shikuar më 05.10.2022).
- https://www.yuhistorija.com/wars_91_99_txt01c6.html.
- Peter Radan, The Break-up of Yugoslavia and International Law (London: Routledge, 2002), 154.
- Intervistë me Mahmut Bakallin, “Fitorja do të na takojë”, në Fjala (Prishtinë: tetor 1991), 8-9.
- Jasna Dragovic-Soso, Saviours of the Nation: Serbia's intellectual opposition and the revival of nationalism. (United Kingdom: Me Gill-Queen's University Press, 2002), 220.
- Maliqi, Nyja e Kosovës, 292.
- Florian Bieber, "Nationalist Mobilization and Stories - The Kosovo myth from 600th anniversary to the present", Rethinking History 6:1 (2002): 95-110 (shikuar më 25.10.2022).
- https://www.researchgate.net/publication/248990914_Nationalist_Mobilization_and_Stories_of_Serb_Suffering.
- Meier, Fundi i Jugosllavisë, 146.
- Glenny, Rënia e Jugosllavisë, 36.
- Glaurdić, The Hour of Europe, 46.
References
Ivan Miladinović, “Uzaludne poruke Dobrice Ćosića: Početak procesa osamostaljenja Kosova i Metohije”, Novosti, Beograd, 06.08. 2020 (shikuar më 28.10.2022).
Rreth kësaj pikëpamjeje lexo: Laura Sibler, Alan Little, The Death of Yugoslavia (Boston: Penguin Books, 1997), 68-9; Julie A. Mertus, Kosovo How Myths and Truths Started a War (Berkeley / Los Angeles / London: University of California Press, 1999), 182; Howard Clark, Civil Resistance in Kosovo (London: Pluto Press, 2000), 52; Neol Malcolm, Kosova një histori e shkurtër (Prishtinë - Tiranë: Koha - Shtëpia e Librit, 2001), 358-9; Woflgan Petritsch & Robert Pichler, Rruga e gjatë në Luftë - Kosova dhe Bashkësia Ndërkombëtare 1989-1999, përkthyer nga Genc Llafe (Prishtinë: KOHA, 2002), 52; Oliver Jens Schmiit, Kosova Histori e një treve qendrore ballkanike (Prishtinë: Koha, 2012), 252.
Viktor Meier, Fundi i Jugosllavisë - Goditja në Kosovë (Lubjanë: Lina, 2006), 144.
Rilindja, Prishtinë, 29.03.1989, 1.
Robert Kaplan Fantazma e Ballkanit një udhëtim nëpër histori (Tiranë: Plejad, 2011), 76.
Branimir Anzulović, Serbia hyjnore nga Miti te gjenocidi (Prishtinë: KOHA, 2017), 190-191.
Olga Zirojević, "Kosovo in the Collective Memory", in The Road to War in Serbia Trauma and Catharsis, edited by Nebojša Popov (Budapest: Central European University Press, 2000), 200.
Wolfgang Höpken, "Legjenda e llahtarshme e Fushë-Kosovës", Koha Ditore, Prishtinë, 16 mars 1998, 6.
Meier, Fundi i Jugosllavisë, 146.
Sonja Biserko, Yugoslaviaʹs Implosion: The Fatal Attraction of Serbian Nationalism (Beograd: The Norwegian Helsinki Committee, 2012), 193.
Dimitrije Đorđević, "The Role of ST. Viturs Day in Modern Serbian," published by the North American Society for Serbian Studies, vol. 5, no. 3 (Beograd: 1990), 38.
Jasminka Udovički, "Kosovo", in Burne this House The Making and Unmaking of Yugoslavia, by Jasminka Udovički & James Ridgeway (Durham - London: Duke University Press, 2000), 317.
Branko Harvat, Kosovsko Pitanje, Vol. Drugo dopunjeno izdanje (Zagreb: Globus 1989), 23.
Momčilo Pavlović, “Kosovo Under Autonomy, 1974-1990” (2006 MM) (shikuar më 18.09.2022).
https://cla.purdue.edu/academic/history/research/si/Team1Reporte.pdf.
Bato Tomašević, Jetë dhe vdekje në Ballkan: një sagë familjare në një shekull konfliktesh (Tiranë: Onufri, 2009), 18.
Brian Hall, "Njerëzit që s`kanë nga t`ia mbajnë", në Zëri - E përjavshme politike, Prishtinë, 31 dhjetor 1994)
Vaso Čubrilović, Shpërngulja e shqiptarëve (USA: Zëri i Kosovës, 1982), 18-19.
Valere Gagnon, “Shqiptarët nuk kanë asnjë interes të jenë me Serbinë”, Kombi, Prishtinë, 2 shkurt 1998, 14.
Po më 28 qershor të vitit 1985 filloi punimet Komisioni për hartimin e Memorandumit, SANU. Çdo gjë tjetër mund të ishte, përveçse koincidencë kur pikërisht më 28 qershor 2001, Slobodan Milošević u ekstradua për në Hagë. B92. 2012. What is Vidovdan, and why is it so important to Serbs? (Beograd, 28, June 2012) (shikuar më 15.08.2021).
https://www.b92.net/eng/news/society.php?yyyy=2012&mm=06&dd=28&nav_id=81009.
* Duke veçuar heroizmin e Milosh Kopiliqit (Miloš Obilić).
** Humbja e Kosovës.
*** Kthimi i Kosovës.
Sima Ćirković, The Serbs (London: Blackwell, 2004), 85.
Höpken, “Legjenda”, 6.
Stojan Novakovic, Kosovo Srpske Narodne Pesme O Boju Na Kosovu (1906), Digitized by the Internet Archive in with funding from University of Toronto (Canada: Pontifical Institute of Mediaeval Studies, 2011), 43.
Mavro Orbini, Kraljevstvo Slavena, Edited by Franjo Šanjek (Zagreb: Golden Marketing 1999), 377-79; Jelka Ređep Jelka,"The Legend of Kosovo", Oral Tradition, 6/2 3 (Sarajevë: 1991), 55-6.
Judah, The Serbs, 36.
Höpken, “Legjenda”, 6.
Anthony D. Smith, Myths and Memories of the Nation (Oxford: Oxford University Press, 1999), 155.
Rilindja, Prishtinë, 27.06.1989, 1-2.
Đorđević, “The Role of ST Vitusr day”, 38.
B92, What is Vidovdan:
https://www.b92.net/eng/news/society.php?yyyy=2012&mm=06&dd=28&nav_id=81009.
Ivan Čolović, The Kosovo Myth (May 22. 1992s) (shikuar më 05.10.2022).
https://www.yuhistorija.com/wars_91_99_txt01c6.html.
Đorđević, “The Role of ST Vitusr day”, 39.
“Pjesë nga Ditari i Borisav Jovićit ditët e fundit të RSFJ”, Bujku, Prishtinë, 25 nëntor 1995, 4.
Mikel Ndreca, 87 Vjet terror dhe gjenocid shtetëror (1912-1999) (Prishtinë: Rentabil 2001), 263.
Zirojević, “Kosovo”, 206.
David B. Macdonald, Balkan holocausts? Serbian and Croatian victim-centred propaganda and the war in Yugoslavia (Manchester & New York: Manchester University Press, 2002), 72.
Rilindja, Prishtinë, 19.06.1989, 8.
Smith, Myths and Memories, 155.
Rilindja, Prishtinë, 20.06.1989, 8.
Sulmi tjetër i madh i makinës së Milošević-it erdhi vetëm pak ditë pas përvjetorit të Betejës së Kosovës. Nën presionin e Serbisë, autoritetet kroate organizuan dhe financuan një kremtim shtesë të përvjetorit në Knin, më 8 dhe 9 korrik. I mbajtur para rreth tridhjetë mijë serbëve nga rajoni i Kninit dhe nga Serbia e Bosnja, u shndërrua shpejt në një tubim nacionalist. Turma mbante pankarta me slogane që lavdëronin Milošević-in, duke premtuar mbështetje për të gjitha përpjekjet e ardhshme të luftës dhe duke paralajmëruar qeverinë kroate, "Ushtria është plot me gjeneralë dhe ata janë të gjithë serbë!". Josip Glaurdić, The Hour of Europe Western Powers and the Breakup of Yugoslavia. (New Haven & London: Yale University Press, 2011), 51.
Đorđević, “The Role of ST Vitusr day”, 39.
Rilindja, Prishtinë, 28.06.1989, 1-5.
Kaplan, Fantazma e Ballkanit, 77.
Lenard J. Cohen, Milosheviç, Misteri i Pushtetit (Tiranë: AISS, 2010), 13.
Karl Kaser, Joel M. Halpern, "Historical Myth and the Invention of Political Folklore in Contemporary Serbia." Anthropology of East Europe Review, 16 no 1 (Spring 1998), 89-107 (shikuar më 22.05.2022).
https://scholarworks.iu.edu/journals/index.php/aeer/article/view/689.
Sibler & Little, Yugoslavia, 72. 46 Vreme, Beograd, 26.06.1989 (shikuar më 16.05.2022).
https://www.vreme.com/vreme/dogadjanje-vodje-u-odsudnom-trenutku/.
Azem Vllasi, Kosova: Fillim që nuk harrohet (Prishtinë: KOHA, 2017), 566.
Ç’është e vërteta kishte të pranishëm edhe nga një pjesë e parisë lojaliste të Kosovës, Riza Sapunxhiu që përfaqësonte Kryesinë e RFSJ-së, Jusuf Zejnullahu, si anëtar i dy kryesive dhe Rrahman Morina si kryetar i Kryesisë së Kosovës, të cilët si funksionarë të institucioneve ishin të detyruar të merrnin pjesë. Rilindja, Prishtinë, 29.06.1989, 1-6.
Duke komentuar pjesëmarrjen e tij në Gazimestan, ambasadori i Turqisë në Beograd ndër të tjera kishte theksuar: “Nëse dikush ka arsye të festojë atë betejë, ata jemi ne turqit, që fituam atë betejë”. Vllasi, Kosova, 566.
Adam LeBor, Milosevic: A Biography (London: Yale University Press, 2004), 123.
Meier, Fundi i Jugosllavisë, 173.
Rilindja, Prishtinë, 29.06.1989, 1-6.
Mertus, Kosovo, 17; Ndreca, 87 Vjet terror, 262.
Shkëlzen Maliqi, Nyja e Kosovës: as Vllasi as Millosheiviqi (Lublanë: Knjižna zbirka KRT, 1998), 291.
LeBor, Milosevic, 124.
Rilindja, Prishtinë, 29.06.1989, 1-6.
Marina Blagojević, "The Migration of Serbs from Kosovo during the 1970s and 1980s: Trauma and/or Catharsis", in The Road to War in Serbia Trauma and Catharsis, edited by Nebojša Popov (Budapest: Central European University Press, 2000), 214, 212-246.
Cohen, Milosheviç, 14.
Gazimestanu, "Slobodana Miloševića na Gazimestanu", YouTube. (Jun 28. 1989) (shikuar më 23.05.2022). https://www.youtube.com/watch?v=vdU6ngDhrAA.
Vreme, broj 454, Beograd, 18 Septembar 1999 (shikuar më 28.05.2022).
https://www.vreme.co.rs/arhiva_html/454/10.html.
Deklaratë tipike mashtruese, ngaqë për shqiptarët dhe jo vetëm ky parim nuk vlente edhe pse ishin shumicë absolute në Kosovë; vetëm disa muaj më parë nën masa të dhunshme u ishte marrë autonomia pa vullnetin e tyre. Rilindja, Prishtinë, 29.06.1989, 1-6.
Po aty.
Gazimestanu, "Slobodana Miloševića na Gazimestanu", YouTube. (Jun 28. 1989) (shikuar më 23.05.2022). https://www.youtube.com/watch?v=vdU6ngDhrAA.
Misha Glenny, Rënia e Jugosllavisë, përkthyer nga Ismet Zagonjori (Shkodër: Rozafa, 1993), 36.
Milan Milošević, "The MediaWars: 1987-1997", in Burn This House: The Making and Unmaking of Yugoslavia, edited by Jasminka Udovicki & James Ridgeway (London: Duke University, 2000), 111.
Miranda Vickers, Midis serbëve dhe shqiptarëve. Një histori e Kosovës, shqipëruar nga Xhevdet Shehu (Tiranë: Toena, 2004), 291.
Aleksandar Nenadović, "Politica in the Storm of Nationalism", In The Road to War in Serbia: Trauma and Catharsis, edited by Nebojša Popov (Budapest: Central European University Press, 2000), 557.
Vllasi, Kosova, 566.
Cohen, Milosheviç, 28.
Čolović, The Kosovo Myth. (May 22. 1992s) (shikuar më 05.10.2022).
https://www.yuhistorija.com/wars_91_99_txt01c6.html.
Peter Radan, The Break-up of Yugoslavia and International Law (London: Routledge, 2002), 154.
Intervistë me Mahmut Bakallin, “Fitorja do të na takojë”, në Fjala (Prishtinë: tetor 1991), 8-9.
Jasna Dragovic-Soso, Saviours of the Nation: Serbia's intellectual opposition and the revival of nationalism. (United Kingdom: Me Gill-Queen's University Press, 2002), 220.
Maliqi, Nyja e Kosovës, 292.
Florian Bieber, "Nationalist Mobilization and Stories - The Kosovo myth from 600th anniversary to the present", Rethinking History 6:1 (2002): 95-110 (shikuar më 25.10.2022).
Meier, Fundi i Jugosllavisë, 146.
Glenny, Rënia e Jugosllavisë, 36.
Glaurdić, The Hour of Europe, 46.
